Sức khỏe răng miệng không chỉ ảnh hưởng đến việc ăn nhai mà còn liên quan mật thiết đến phát âm, thẩm mỹ và sự phát triển hài hòa của khuôn mặt trẻ. Tuy nhiên, nhiều thói quen tưởng chừng vô hại trong sinh hoạt hằng ngày lại có thể âm thầm gây lệch lạc răng, sai khớp cắn và ảnh hưởng lâu dài đến cấu trúc xương hàm. Việc nhận biết sớm và can thiệp kịp thời sẽ giúp trẻ tránh được các vấn đề phức tạp khi trưởng thành.
1. Thở miệng - nguyên nhân thường bị bỏ qua
Thở miệng thường gặp ở trẻ bị viêm mũi dị ứng, nghẹt mũi kéo dài. Khi không thể thở bằng mũi, trẻ có xu hướng há miệng, đặc biệt trong lúc ngủ. Hậu quả có thể làm cho hàm trên phát triển đưa ra trước, gây hô; Cung hàm trên hẹp, vòm miệng cao; Dễ xuất hiện cắn sâu, cắn hở và làm tăng nguy cơ sâu răng do khô miệng. Nếu không được điều trị sớm nguyên nhân tắc nghẽn mũi, thở miệng có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển khuôn mặt.

Theo dõi và điều chỉnh sớm các thói quen xấu của trẻ; điều trị triệt để các bệnh lý mũi - họng gây thở miệng cần đưa trẻ khám răng hàm mặt/chỉnh nha định kỳ

2. Tật đẩy lưỡi
Ở trẻ có tật đẩy lưỡi, khi nuốt hoặc khi nghỉ, lưỡi thường đặt chen giữa hai hàm răng và đẩy ra trước thay vì co về phía sau. Điều này gây ra tình trạng cắn hở, răng cửa không chạm nhau; sai khớp cắn và anh hưởng phát âm, nói ngọng. Một số trẻ có lưỡi lớn còn có thể chậm nói do khó kiểm soát lưỡi khi phát âm.
3. Mút ngón tay kéo dài
Mút ngón tay là phản xạ tự nhiên ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nếu thói quen này kéo dài sau 7 tuổi - thời điểm răng vĩnh viễn bắt đầu mọc - nguy cơ lệch lạc răng tăng rõ rệt. Thói quen này khiến răng cửa chìa ra, gây hô, cắn hở và khiến răng mọc lệch, sai khớp cắn. Cần can thiệp sớm sẽ giúp giảm mức độ ảnh hưởng đến cấu trúc hàm.
4. Cắn môi
Thói quen cắn môi dưới có thể làm răng cửa trên nhô ra phía trước và gây cắn không khít. Ngoài ra, trẻ có thể gặp khó khăn trong phát âm. May mắn là đây là thói quen tương đối dễ điều chỉnh nếu được gia đình và nhà trường nhắc nhở đúng cách.
5. Nghiến răng khi ngủ
Nghiến răng thường xảy ra vào ban đêm và có thể liên quan đến căng thẳng tâm lý. Gây mòn mặt nhai của răng; ê buốt khi ăn đồ lạnh, chua, ngọt và làm tổn thương khớp thái dương hàm. Thói quen này do diễn ra vô thức, phụ huynh thường chỉ phát hiện khi nghe tiếng nghiến răng hoặc thấy răng trẻ mòn bất thường.
6. Cắn móng tay, cắn kẹp tóc
Những thói quen này có thể khiến răng cửa không khít, mòn dần hoặc mẻ men răng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng ăn nhai.
7. Dùng răng cắn vật cứng
Cắn bút, cắn nút chai, dùng răng mở nắp chai là những hành vi gây hại trực tiếp đến cấu trúc răng. Có thể gây mẻ răng, nứt răng; sang chấn khớp cắn. Nguy cơ viêm nhiễm vùng quanh răng và xương hàm nếu không xử lý kịp thời.
8. Chống cằm
Thói quen chống cằm kéo dài có thể làm hàm dưới phát triển lệch về một phía, làm tăng nguy cơ bất đối xứng khuôn mặt.
9. Ôm gối ngủ, nghiêng đầu một bên
Nếu trẻ thường xuyên nghiêng đầu về một phía khi ngủ trong thời gian dài, sự phát triển xương mặt có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến mất cân đối.

Học sinh được cán bộ y tế kiểm tra răng miệng và tư vấn cách chăm sóc răng đúng cách

Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm
Trong các thói quen kể trên, thở miệng, đẩy lưỡi và mút ngón tay kéo dài là những nguyên nhân thường gây lệch lạc răng - hàm rõ rệt nhất ở trẻ. Sai khớp cắn không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn tác động đến chức năng nhai, phát âm và tâm lý của trẻ khi lớn lên. Việc điều trị ở giai đoạn sớm thường đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém hơn so với khi đã trưởng thành.
Bác sĩ Bệnh viện Mắt - Răng Hàm mặt TP Cần Thơ khuyến nghị dành cho phụ huynh: Theo dõi và điều chỉnh sớm các thói quen xấu của trẻ; điều trị triệt để các bệnh lý mũi - họng gây thở miệng; Đưa trẻ khám răng hàm mặt/chỉnh nha định kỳ. Trẻ từ 9-15 tuổi nên được kiểm tra chỉnh nha để phát hiện sớm răng mọc lệch, sai khớp cắn và có kế hoạch can thiệp phù hợp.
Chăm sóc răng miệng đúng cách ngay từ nhỏ chính là nền tảng cho một nụ cười khỏe mạnh và sự phát triển toàn diện của trẻ trong tương lai.
KHÁM RĂNG HÀM MẶT/CHỈNH NHA
TẠI BỆNH VIỆN MẮT - RĂNG HÀM MẶT TP CẦN THƠ
Theo dõi và điều chỉnh sớm các thói quen xấu của trẻ; điều trị triệt để các bệnh lý mũi - họng gây thở miệng cần đưa trẻ khám răng hàm mặt/chỉnh nha định kỳ. Để được tư vấn chính xác bạn nên thăm khám tại các cơ sở nha khoa uy tín. Địa chỉ: Bệnh viện Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ (Cơ sở 2, Số 37 đường 3/2, phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ)

Minh Châu