Đó là chủ đề của Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 (31/5) được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiếp tục lựa chọn với mục tiêu nhằm phơi bày các chiến lược của các tập đoàn thuốc lá trên thế giới trong việc lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời né tránh các biện pháp kiểm soát thuốc lá ngày càng chặt chẽ trên toàn cầu.
Cảnh báo "chiêu trò" tiếp thị thuốc lá điện tử nhắm vào giới trẻ
Những chiêu trò tiếp thị thuốc lá ngày càng ngụy trang tinh vi, lấy giới trẻ là đối tượng mục tiêu. Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới được thiết kế với màu sắc rực rỡ, bao bì bắt mắt, thậm chí sao chép hình ảnh từ các thương hiệu bánh kẹo. Không dừng lại ở hình thức, sản phẩm còn được bổ sung hàng loạt hương vị ngọt như kẹo dẻo, kẹo cao su hay trái cây, khiến người dùng trẻ dễ tiếp cận và giảm cảnh giác với rủi ro. Ngay cả khi các quốc gia siết chặt quản lý hương vị, doanh nghiệp vẫn tìm cách lách luật bằng những “hương vị khái niệm” mơ hồ, che giấu bản chất sản phẩm.
Không chỉ thay đổi sản phẩm, ngành công nghiệp thuốc lá còn tận dụng mạnh mẽ môi trường số để tiếp cận giới trẻ. Các thương hiệu sử dụng mạng xã hội, người ảnh hưởng để xây dựng hình ảnh thuốc lá gắn với phong cách sống hiện đại, thời trang và cá tính.

Đoàn giám sát liên ngành về hoạt động phòng, chống tác hại thuốc lá tại các khách sạn trên địa bàn TP Cần Thơ

Theo Tổ chức Y tế thế giới, có mối liên quan rõ ràng giữa việc gia tăng tỷ lệ sử dụng các sản phẩm thuốc lá trong giới trẻ với việc tiếp cận giới trẻ thông qua quảng cáo, tiếp thị, đặc biệt trên các nền tảng kỹ thuật số.
Thuốc lá điện tử và các dạng thuốc lá mới đang mở đầu cho xu hướng lạm dụng và nghiện các hóa chất nhân tạo tổng hợp, bao gồm nicotin, các loại ma túy thế hệ mới và rất nhiều hóa chất khác, không chỉ gây nên gánh nặng khổng lồ mới về y tế, kinh tế, an ninh trật tự mà ảnh hưởng đến giống nòi và nhiều lĩnh vực khác. Nếu không được ngăn chặn kịp thời, do khả năng gây nghiện cao và mức độ lan nhanh trong cộng đồng, cùng với các sản phẩm thuốc lá điếu thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ tạo ra một thế hệ mới nghiện nicotine và các chất gây nghiện khác.
Năm 2026, WHO tiếp tục lựa chọn chủ đề "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá" nhằm cảnh báo về các chiến lược tiếp thị tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá trong việc "ngụy trang" các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bằng hình ảnh hiện đại, thời thượng để thu hút giới trẻ.
Thông điệp của chiến dịch nhấn mạnh việc bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện nicotine và kêu gọi các quốc gia tăng cường thực thi chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá. Thông qua chủ đề này, WHO nhấn mạnh cam kết trong việc thúc đẩy thực thi chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện chất nicotine, đồng thời kêu gọi chính phủ các nước, tổ chức y tế, xã hội dân sự và giới trẻ cùng chung một sứ mệnh: hướng tới một tương lai không thuốc lá.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh, với nhiều nhóm bệnh nguy hiểm như: ung thư (điển hình là ung thư phổi), các bệnh tim mạch (đặc biệt là bệnh mạch vành), các bệnh hô hấp (đặc biệt là viêm đường hô hấp và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) và ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản và sinh dục ở con người. Sử dụng thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó có khoảng 1,6 triệu ca tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Trên toàn cầu, chi phí liên quan đến sử dụng thuốc lá, bao gồm chi phí chăm sóc sức khỏe và tổn thất năng suất lao động, ước tính lên tới 1,4 nghìn tỷ đô la mỗi năm, chiếm 1,8% GDP toàn cầu năm 2021.
Theo báo cáo toàn cầu về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2025 cho thấy các nước đã đạt được những bước tiến quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTH thuốc lá). Nhiều quốc gia ở Đông Nam Á đã áp dụng các biện pháp kiểm soát toàn diện, nhờ vậy đã đạt được những tiến bộ đáng khích lệ. So với năm 2010, năm 2024 tỷ lệ hút thuốc ở Đông Nam Á giảm 40%.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế cho biết báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật PCTH thuốc lá cho thấy nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác PCTH thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.
Tuy nhiên, các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tiếp tục gia tăng, có nguy cơ làm suy yếu các thành tựu trong công tác PCTH thuốc lá trong hơn một thập kỷ qua.

Xe phát loa tuyên truyền trên các tuyến đường chính tại thành phố Cần Thơ. Ảnh tư liệu

Lan tỏa thông điệp sống khỏe, không khói thuốc
Nhằm tăng cường hơn nữa sự quan tâm của các ngành, các cấp và cộng đồng đối với công tác phòng chống tác hại thuốc lá, lan tỏa thông điệp sống khỏe, không khói thuốc; tại TP Cần Thơ, ngành Y tế tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền như Mít tinh, diễu hành, truyền thông lưu động, phát loa Hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá 25-31/5/2026 và Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2026, nhằm tăng cường hơn nữa sự quan tâm của các Ngành, các cấp và cộng đồng đối với công tác phòng chống tác hại thuốc lá.

Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”

Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026, đồng thời nhằm tiếp tục đẩy mạnh việc thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế đã có công văn số 3462/BYT-KCB gửi các Bộ, ngành, Đoàn thể Trung ương, Sở Y tế các địa phương đề nghị cùng phối hợp tổ chức các hoạt động, cụ thể như sau:
- Tiếp tục phổ biến và chỉ đạo thực thi nghiêm quy định của Luật PCTH thuốc lá. Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trong ngành đưa nội dung PCTH thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm, đưa quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ của cơ quan, đơn vị, treo biển cấm hút thuốc tại các khu vực có quy định cấm theo quy định của Luật PCTH thuốc lá. Lãnh đạo các cơ quan, đơn vị gương mẫu thực hiện và yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của cơ quan, đơn vị không hút thuốc lá nơi làm việc và các địa điểm có quy định cấm hút thuốc.
- Tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá. Phổ biến nội dung của Luật PCTH thuốc lá, Chiến lược quốc gia về PCTH thuốc lá và các quy định liên quan tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các văn bản hưởng dẫn thực hiện. Phổ biến thông tin về tác hại của thuốc lá, TLĐT, TLNN tới công chức, viên chức, người lao động tại cơ quan, đơn vị.
- Chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm về PCTH thuốc lá thuộc lĩnh vực được phân công phụ trách. Thành lập các đoàn kiểm tra việc thực hiện Luật PCTH thuốc lá thuộc lĩnh vực được phân công theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 3 năm 2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế và các Nghị định khác có liên quan đến lĩnh vực PCTH thuốc lá. Kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội; Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 03 năm 2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Lồng ghép nội dung kiểm tra việc thực hiện Luật PCTH thuốc lá vào kế hoạch kiểm tra hàng năm của Bộ, ngành, tổ chức chính trị xã hội.
- Tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ ngày 25 đến ngày 31/5/2026. Treo băng-rôn, khẩu hiệu hưởng ứng và căn cứ điều kiện thực tế để tổ chức các hoạt động: mít tinh, hội thảo, hội nghị, cuộc thi và các hình thức truyền thông phù hợp khác để hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá.

Duy Lê

KHẨU HIỆU HƯỞNG ỨNG NGÀY THẾ GIỚI KHÔNG THUỐC LÁ VÀ TUẦN LỄ QUỐC GIA KHÔNG THUỐC LÁ
1. Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá 25 - 31/5/2026.
2. Vì sức khỏe cộng đồng - Hãy từ bỏ thuốc lá ngay hôm nay!
3. Cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc và các địa điểm công cộng theo quy định.
4. Thành phố Cần Thơ chung tay xây dựng môi trường không khói thuốc lá.
5. Bảo vệ thế hệ trẻ khỏi tác hại của thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới.
6. Hãy để khói thuốc không còn trong ngôi nhà của bạn.
7. Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng: Đừng đánh đổi tương lai lấy ảo giác.
8. Không có sản phẩm thuốc lá nào là an toàn cho sức khoẻ.
9. Vì sức khỏe của bản thân và gia đình, hãy bỏ thuốc lá ngay hôm nay.
10. Phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng (Nghị định số 90/2026/NĐ-CP).