Có một con số khiến nhiều người không khỏi giật mình: cứ 4 người sống chung với bệnh đái tháo đường thì có 1 người, vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời, có nguy cơ phải đối mặt với vết loét bàn chân. Đáng lo ngại hơn, khi vết loét được phát hiện, không ít trường hợp đã kèm theo tình trạng nhiễm trùng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến đái tháo đường trở thành vấn đề y tế đáng quan tâm trong các trường hợp cắt cụt chi dưới không do chấn thương trên phạm vi toàn cầu.
Đó cũng là nội dung được các chuyên gia tập trung trao đổi tại Hội thảo quốc tế “Tiếp cận bàn chân đái tháo đường theo hướng thực hành”, diễn ra chiều 20/8/2026, với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành đến từ Việt Nam, Úc và Pháp.

Các đại biểu tham dự chương trình

Thông qua những kinh nghiệm thực tiễn và góc nhìn từ lâm sàng, hội thảo đã truyền tải một thông điệp quan trọng: nhiều biến chứng nghiêm trọng của bàn chân đái tháo đường có thể được phòng ngừa, hạn chế hoặc giảm nguy cơ cắt cụt nếu người bệnh được phát hiện sớm, đánh giá đầy đủ và điều trị đúng phương pháp, đúng thời điểm.
Loét bàn chân ở người bệnh đái tháo đường không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Quá trình này thường bắt đầu từ những biến chứng diễn tiến âm thầm, trong đó có bệnh lý thần kinh ngoại biên. Khi các dây thần kinh cảm giác bị tổn thương, bàn chân có thể giảm hoặc mất dần khả năng cảm nhận đau, nóng, lạnh và các tác động bất thường. Một hòn sỏi kẹt trong giày, một đôi giày quá chật hay một tổn thương nhiệt nhẹ khi đi chân trần trên bề mặt nóng... có thể không được người bệnh phát hiện kịp thời. Khi tình trạng giảm cảm giác đi kèm với một tổn thương nhỏ không được chăm sóc đúng cách, nguy cơ hình thành vết loét và nhiễm trùng sẽ gia tăng. Vì vậy, nhiễm trùng bàn chân đái tháo đường cần được nhận diện và xử trí khẩn trương, với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa.

TS.BS. Trần Quang Khánh – Trưởng khoa Nội tiết Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Trưởng bộ môn Nội tiết, ĐHYD TP. Hồ Chí Minh là người dẫn dắt chương trình hội thảo

Bên cạnh đó, không ít người bệnh đái tháo đường còn mắc bệnh động mạch chi dưới, khiến vết thương khó lành và gia tăng nguy cơ hoại tử.
Các chuyên gia tại hội thảo cũng chia sẻ những đặc điểm của tổn thương mạch máu ở người bệnh đái tháo đường, qua đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá tuần hoàn chi dưới và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp. Trong những trường hợp đủ điều kiện, các biện pháp tái thông mạch máu có thể giúp tăng cơ hội bảo tồn chi cho người bệnh.
Một trong những thông điệp nhấn mạnh tại hội thảo là: xử trí bàn chân đái tháo đường không thể dựa vào cảm tính, mà cần một quy trình đánh giá bài bản, toàn diện và được thực hiện thường xuyên. Theo đó, việc tiếp cận người bệnh cần dựa trên bốn trụ cột chính: mạch máu - thần kinh - vết thương - nhiễm trùng.

BS. Hà Văn Georges, chuyên gia bàn chân đái tháo đường tại Paris - Pháp

Từ những yếu tố này, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương, nguy cơ diễn tiến và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Các công cụ phân loại được sử dụng linh hoạt nhằm chuẩn hóa quá trình đánh giá và hỗ trợ việc theo dõi đáp ứng điều trị. Đáng chú ý, bàn chân đái tháo đường là một bệnh cảnh có thể thay đổi nhanh chóng. Vì vậy, việc đánh giá lại trong mỗi lần tái khám có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, điều chỉnh phương pháp điều trị và hạn chế nguy cơ biến chứng nặng.
Phần trình bày của BS. Hà Văn Georges, chuyên gia bàn chân đái tháo đường tại Paris (Pháp), đã mang đến nhiều góc nhìn thực tiễn từ kinh nghiệm lâm sàng. Theo chuyên gia, tình trạng vết thương chậm lành và dễ nhiễm trùng ở người bệnh bàn chân đái tháo đường có thể liên quan đến nhiều yếu tố. Trong đó, ba vấn đề cần đặc biệt quan tâm gồm: giảm tải áp lực lên vết thương chưa phù hợp; tình trạng mạch máu chưa được đánh giá và xử trí đầy đủ; nhiễm trùng xương chưa được phát hiện kịp thời. Từ thực tiễn điều trị, các chuyên gia nhấn mạnh ba nhiệm vụ cần được triển khai đồng thời, không thể xem nhẹ bất kỳ yếu tố nào: Giảm tải áp lực lên vết thương (offloading); Đánh giá và xử trí tình trạng mạch máu kịp thời; Kiểm soát nhiễm trùng đúng mức độ.
Đây được xem là những nguyên tắc quan trọng trong tiếp cận và điều trị bàn chân đái tháo đường, hướng đến mục tiêu kiểm soát tổn thương, thúc đẩy quá trình lành vết thương và bảo tồn chi cho người bệnh.
Tại hội thảo, BS.CKII Lý Hồng Khiêm - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ nhấn mạnh, biến chứng bàn chân đái tháo đường không chỉ là câu chuyện của riêng chuyên ngành nội tiết, mà là bài toán đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa, cùng nỗ lực không ngừng cập nhật kiến thức để bắt kịp những tiến bộ y học thế giới.

BS.CKII Lý Hồng Khiêm - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ trao đổi cùng các chuyên gia 

Từ những nội dung được trao đổi tại hội thảo, thông điệp thiết thực dành cho người bệnh đái tháo đường và người thân có thể được cô đọng trong 4 nguyên tắc cơ bản:
Thứ nhất, kiểm tra bàn chân mỗi ngày, đặc biệt đối với người đã có biểu hiện tê bì hoặc giảm cảm giác. Một vết trầy xước nhỏ không gây đau không đồng nghĩa với việc tổn thương đó không nguy hiểm.
Thứ hai, lựa chọn giày dép phù hợp, hạn chế đi chân trần và thận trọng với các biện pháp chườm nóng hoặc lạnh không đúng cách. Khi bàn chân giảm cảm giác, người bệnh có thể bị tổn thương nhiệt mà không nhận biết kịp thời.
Thứ 3, không chần chừ khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Những tổn thương nhỏ cần được đánh giá và xử trí sớm để hạn chế nguy cơ diễn tiến thành vết loét hoặc nhiễm trùng nặng.
Thứ 4, tái khám định kỳ và sàng lọc nguy cơ bàn chân, ngay cả khi chưa xuất hiện vết loét, nhằm phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và có biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm tại hội thảo

Bàn chân đái tháo đường là một biến chứng phức tạp, song nhiều nguy cơ có thể được giảm thiểu nếu người bệnh được trang bị kiến thức, chủ động chăm sóc và tiếp cận y tế kịp thời.

Tổ Truyền thông, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ