Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, lây truyền qua muỗi Anopheles. Bệnh có thể gây biến chứng nặng và tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Ngày 25/4 hằng năm được chọn là Ngày Thế giới phòng, chống sốt rét nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh nguy hiểm này và kêu gọi sự chung tay của toàn xã hội trong công tác phòng, chống và tiến tới loại trừ sốt rét.
Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác phòng, chống sốt rét. Theo số liệu báo cáo từ Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, thời gian qua, được sự quan tâm đầu tư của các Tổ chức quốc tế và sự phối hợp của các Bộ, Ngành, chương trình phòng chống và loại trừ bệnh sốt rét ở nước ta được triển khai và đã đạt được những thành quả to lớn. Số ca mắc và tử vong do sốt rét giảm mạnh. Những kết quả này khẳng định hướng đi đúng đắn của Chiến lược quốc gia phòng, chống và loại trừ sốt rét, với mục tiêu loại trừ bệnh sốt rét trên phạm vi toàn quốc vào năm 2030.

Muỗi Anopheles. Ảnh Internet

Hưởng ứng ngày Thế giới phòng chống sốt rét 25/4/2026 với chủ đề: “Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030” nhằm nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và toàn thể người dân chung tay, chủ động phòng, chống sốt rét cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Với mục tiêu đảm bảo tất cả người dân đều được tiếp cận với chẩn đoán sớm bệnh sốt rét, điều trị kịp thời và hiệu quả. Những người có nguy cơ mắc bệnh sốt rét được trang bị kiến thức và các biện pháp bảo vệ phù hợp. Người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được giám sát và điều trị khỏi bệnh, tránh lây lan cho cộng đồng.
Để đạt được mục tiêu này, cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm như: Tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức của người dân về phòng, chống sốt rét; Chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp như ngủ màn, diệt muỗi, vệ sinh môi trường; Phát hiện sớm, điều trị kịp thời, không để dịch lây lan; Đẩy mạnh giám sát dịch tễ, đặc biệt tại các vùng nguy cơ cao; Huy động nguồn lực, ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế.
Đặc biệt, tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe, phòng chống sốt rét; lồng ghép thực hiện các hình thức truyền thông trực tiếp, tư vấn tại hộ gia đình để hướng dẫn các biện pháp phát hiện sớm bệnh và cách phòng bệnh. Tăng cường giám sát ca bệnh sốt rét tại cộng đồng và cơ sở y tế; phát hiện, báo cáo kịp thời ca bệnh theo quy định; tổ chức xét nghiệm, thực hiện điều trị theo đúng phác đồ Bộ Y tế. Đối với các xã thuộc vùng sốt rét lưu hành nhẹ (Hòa Tú, Khánh Hòa, Lai Hòa, Vĩnh Châu, Vĩnh Phước), cần tập trung tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh tại cộng đồng, đặc biệt là người dân di biến động từ vùng sốt rét lưu hành trong và ngoài nước; đẩy mạnh xét nghiệm, sàng lọc đối tượng nguy cơ cao; khi phát hiện trường hợp bệnh cần quản lý chặt chẽ, khoanh vùng và xử lý triệt để không để lây lan. Chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm, hỗ trợ công tác phòng, chống và loại trừ sốt rét; duy trì các hoạt động nhằm phòng ngừa sốt rét quay trở lại.

Thành phố Cần Thơ tiếp tục duy trì giám sát côn trùng sốt rét định kỳ. Ảnh Lê Huy

BS.CKI Huỳnh Văn Vũ, Phó Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm – Kiểm dịch y tế quốc tế - Ký sinh trùng và côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Cần Thơ khuyến cáo: Để phòng, chống bệnh sốt rét có hiệu quả, mọi người dân cần thực hiện các biện pháp sau đây:
- Thường xuyên ngủ màn, ngay cả ban ngày. Buổi tối khi làm việc phải mặc quần áo dài tay để phòng muỗi đốt, có thể sử dụng nhang xua muỗi.
- Vệ sinh môi trường xung quanh nơi ở, loại bỏ những nơi trú ẩn của muỗi như phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, sắp xếp vật dụng trong nhà ngăn nắp, sạch sẽ, quần áo phải được xếp gọn gàng không nên treo hay móc quần áo trên tường làm chỗ cho muỗi đậu, v.v...
- Những người đi làm ở vùng rừng núi cần mang theo màn để ngủ, trước khi đi nên đến cơ sở y tế để được cấp thuốc uống phòng và khi trở về từ vùng rừng núi nên đến cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm, nếu có bị sốt rét sẽ được điều trị kịp thời.
- Khi thấy các triệu chứng của bệnh sốt rét như: rét run, sốt nóng sau đó, vã mồ hôi hoặc cảm thấy ớn lạnh, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Loại trừ sốt rét không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng hãy tích cực tham gia các hoạt động phòng, chống sốt rét, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng. Chung tay hành động hôm nay – Vì một Việt Nam không còn sốt rét vào năm 2030!

Đỗ Quyên